Sławomir Grzelczak

Co trzy dni zamykana jest w Polsce jedna księgarnia. Najczęściej nieduża, lokalna, prowadzona przez właściciela. Oznacza to, że każdego roku rynek księgarski kurczy się o 2-3 procent. O słabej kondycji branży świadczy też rosnący zaległy dług sprzedających książki, zarejestrowany w bazach BIG InfoMonitor i BIK. Na koniec 2023 roku, po wzroście o 1,3 mln zł wyniósł on 14,3 mln zł. O poprawę sytuacji po raz kolejny postanowili zawalczyć członkowie organizacji branżowych.

​Po krótkiej poprawie znów szybko przybywa firm zmagających się z zatorami płatniczymi. Niechcianym bohaterem rosnących problemów ze ściąganiem należności jest transport. Nadal źle jest też w handlu. A gdy nie ma pieniędzy w kasie trudno opłacić własne zobowiązania. Zaległości w transporcie wzrosły w minionym roku o niemal jedną piątą, a w handlu o 8 proc. Na koniec ub.r. przeterminowane zobowiązania 319 tys. przedsiębiorstw wobec kontrahentów i banków wyniosły ponad 41,8 mld zł – wynika z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz BIK.

Gdy spojrzymy na listę niesolidnych dłużniczek, to z uwagi na liczbę mieszkańców regionów, najwięcej jest ich na Śląsku (138 813) i Mazowszu (135 746), jednak to w Zachodniopomorskiem udział dłużniczek w populacji kobiet jest najwyższy i wynosi 8 proc. (58 632). Podobnie sytuacja wygląda w sąsiednim woj. lubuskim (7,9 proc.) oraz dolnośląskim i kujawsko-pomorskim (po 7,8 proc.). Na drugim biegunie zestawienia solidności płatniczej znajdują się mieszkanki Podkarpacia (3,1 proc), Podlasia (4,0 proc) i Małopolski (4,1 proc.) czyli tradycyjnie bardziej konserwatywnych regionów kraju.

To jednak niespodzianka, choć wszelkie raporty i badania dotyczące rynku e-commerce pokazują, że od lat rośnie zarówno liczba kupujących, jak i sprzedających przez internet. Choć mogłoby się wydawać, że od czasu pandemii, nastał złoty okres dla handlu online, to jak pokazują dane GUS za dwie trzecie roku, średni miesięczny udział e-handlu w ogólnej sprzedaży detalicznej jest sporo niższy, niż w analogicznym okresie dwóch poprzednich lat.

Już miliard złotych wynosi kwota zobowiązań nieopłaconych w terminie przez osoby w wieku od 18 do 24 lat – wynika z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i bazy informacji kredytowych BIK, na koniec lipca br. Zaległość zwiększyła się przez rok o przeszło 18 proc. O ponad 7 tys. wzrosła zaś liczba niesolidnych dłużników. Wielu z nich to studenci, bo według Eurostatu ponad 39 proc. polskich 20-24 latków wciąż się uczy, co daje nam pod tym względem 10 miejsce w Europie.

Jeszcze nie do końca widać wpływu tegorocznego sezonu na sytuację finansową gospodarstw prowadzących uprawy warzyw, a ich zaległości w okresie od czerwca 2022 do czerwca 2023, wzrosły o ponad 13 proc. do 33,5 mln zł. Powiększają się też przeterminowane zobowiązania sadowników. Ich zaległy dług zgłoszony do Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz widoczny w BIK, przekroczył 2 mln zł. Czy tegoroczne zbiory pozwolą tym rolnikom zmniejszyć przeterminowane zadłużenie? Niestety nic na to nie wskazuje.

Ceny lodów wzrosły w tym roku jak nigdy dotąd, ale ich producenci zyskują na tym w małym stopniu, co widać po problemach z regulowaniem bieżących zobowiązań. Tylko w I połowie tego roku zaległości wobec kontrahentów i banków wzrosły o 1,2 mln zł (29 proc.) do niemal 5,3 mln zł, znacznie bardziej niż miało to miejsce w przypadku całego przemysłu spożywczego, wynika z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz Biura Informacji Kredytowej.

Letnie premiery kinowe filmów „Barbie” i „Oppenheimer” na świecie, również w Polsce biją rekordy oglądalności i dają pewne nadzieje na powrót widzów, których skutecznie na dłużej wyparły z sal kinowych COVID-19 oraz dostępność serwisów streamingowych. Obraz przyrostu zaległości kin wobec banków i dostawców sygnalizuje, że na pewno byłoby to wskazane. Przez pierwsze półrocze suma ich nieopłaconych w terminie zobowiązań wzrosła trzykrotnie – wynika z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i BIK.

Kwota nieuregulowanych faktur firm oraz opóźnionych o min. 30 dni rat kredytów wzrosła przez rok o 3,3 mld zł i na koniec maja br. wynosi już 41,5 mld zł, wynika z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz bazy informacji kredytowych BIK. Większość tej kwoty przybyło przez pierwsze pięć miesięcy tego roku, głównie za sprawą kluczowych sektorów gospodarki.

Unikających łożenia na wychowanie potomstwa mężczyzn jest w Polsce już prawie tylu, co mieszkańców Katowic – wynika z danych prowadzącego rejestr dłużników BIG InfoMonitor. Długi alimentacyjne na sumę 13,9 mld zł ma już 274 tys. ojców. Panowie stanową tym samym 94 proc. spośród wszystkich wpisanych do bazy dłużników alimentacyjnych.

Przeszkód dla tego aby zostać matką jest wiele, ale najbardziej znaczące są te związane z pieniędzmi. Już trzy czwarte ankietowanych kobiet, które obecnie samodzielnie wychowują potomstwo jest przekonanych, że przed posiadaniem dzieci najbardziej powstrzymuje brak stabilności finansowej. Poczucie niepewności jutra wzmaga m.in. obawa o utratę pracy, przekonanie o braku wsparcia państwa i świadomość niskiej ściągalności alimentów.

Zaległości Polaków znów rosną. Po 2022 r. 2,68 mln osób ma niemal 79 mld zł przeterminowanych zobowiązań. W ciągu minionego roku wartość długów podwyższyła się o 6,4 mld zł. Głównie za sprawą alimentów oraz opóźnionych o co najmniej 30 dni rat kredytów, ale także niezapłaconych rachunków z telekomów czy nieopłaconych polis ubezpieczeniowych. Niesolidnych dłużników przybyło 18 tys. i jest ich tylu, ilu mieszkańców mają łącznie dwa województwa: zachodniopomorskie i lubuskie.

Kobietom trudniej o duży portfel, łatwiej jednak o mniejsze zaległości. Gdy co trzeci mężczyzna deklaruje, że nie martwi się o pieniądze, wśród pań w takiej sytuacji jest 28 proc. – wynika z badań Quality Watch dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor. Ale mimo, że żyją skromniej, zdecydowanie rzadziej wpadają w pętlę zadłużenia, a suma ich zaległości – 25 mld zł jest ponad dwukrotnie niższa niż mężczyzn. Od czego to zależy?

Trudna i zmienna sytuacja gospodarcza wpływa na niemal każdą gałąź polskiego biznesu. Przykładem – firmy oferujące usługi związane z utrzymaniem porządku w budynkach i zagospodarowywaniem terenów zielonych, które w minionym roku podwoiły zaległe zadłużenie wobec banków oraz dostawców. Kwotę 223 mln zł zamieniły na 475 mln zł – wynika z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor. Przybyło im również niesolidnych dłużników. Przyczyn takiego stanu rzeczy należy upatrywać nie tylko w rosnących kosztach, ale także w nowym stylu życia i pracy Polaków.

Trudna sytuacja gospodarcza oraz wzrost stóp procentowych sprawiły, że coraz mniej Polaków decyduje się na zakup własnego lokum. Jak wynika z danych BIK, w 2022 r. gwałtownie spadła liczba i wartość zaciągniętych kredytów mieszkaniowych, odpowiednio o 51,4 proc. i 49,1 proc., w porównaniu z 2021 r. Zamrożenie na rynku nieruchomości dokucza nie tylko zainteresowanym własnym M, ale też firmom budowlanym, którym rosną koszty, a jednocześnie ubywa zleceń.

Zaległości czynszowe lokatorów i firm wynoszą 194,5 mln zł, a średnia zaległość w kraju to już 24 400 zł – wynika z danych zgromadzonych w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor. Problem ten dotyka całej Polski, ale patrząc wyłącznie na miasta, najwyższe zaległości czynszowe zgromadzili mieszkańcy Bydgoszczy oraz Warszawy. W mniejszych miastach również nie brakuje osób i firm, które opóźniają opłaty za mieszkanie lub wynajem lokalu. Co 6. osoba zamieszkująca średnie, duże i wielkie miasto płaci obecnie za czynsz z oszczędności, a co 9. z płatnością zwleka, choć rezerwę finansową posiada.

Długi Polaków wobec wymiaru sprawiedliwości wyniosły na koniec 2022 r. blisko 750 mln zł – wynika z danych Biura Informacji Gospodarczej InfoMonitor, prowadzącego rejestr dłużników. Kwota jest niebagatelna, pieniędzy wystarczyłoby na utrzymanie sądów przez niemal miesiąc, ale blisko 162 tys. osób nie kwapi się by je wpłacić.

Ferie zimowe w pełni. Branża turystyczna i hotelarska liczy, że zimowe wyjazdy pozwolą nadrobić zaległości i ustabilizować sytuację finansową, która obecnie wygląda nieco lepiej niż w czasie pandemii. Z danych zgromadzonych w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor i bazie informacji kredytowych BIK wynika, że obie branże w ciągu ostatniego roku zmniejszyły poziom zaległych zobowiązań wobec banków i dostawców.

Wysokie rachunki za prąd, gaz oraz wodę znalazły się w czołówce najbardziej dotkliwych płatności Polaków. Ale to nie kres zmartwień, bo następne w kolejce jako szczególnie problematyczne są też obecnie wydatki na paliwo i zakup żywności. Jedną z negatywnych konsekwencji tej sytuacji jest wzrost przeterminowanych zobowiązań, na co wskazują dane zgromadzone w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor i bazie informacji kredytowych BIK. Na koniec października br. łączna wartość zaległego zadłużenia konsumentów wyniosła niemal 77,4 mld zł, a problem z regulowaniem bieżących zobowiązań ma już prawie 2,7 mln osób.

Przeterminowane zaległości sklepów internetowych wobec dostawców czy finansujących je banków i instytucji leasingowych nie prezentują się najlepiej, nawet mimo boomu na zakupy online, jaki obserwujemy od początku pandemii. A że gospodarka to system naczyń połączonych, przybywa też problemów kurierom. Obie branże notują wysoki roczny skok zaległości. E-handel o 18 proc. do ponad 342 mln zł, a kurierzy o 11 proc. do 73,5 mln zł – wynika z danych wpisanych do Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i bazy informacji kredytowych BIK. I choć każdego roku przed świętami obie branże liczą na nadrobienie strat, to w teraz sytuacja była szczególnie trudna, między innymi z powodu mocno ograniczających wydatki konsumentów.

Już niemal 94 proc. przedsiębiorców przyznaje, że zdarza im się przesuwać płatności w czasie, gdy w firmie dochodzi do kumulacji płatności. Do kolejki oczekujących faktur głównie trafiają płatności za usługi marketingowe i zobowiązania wobec kontrahentów, ale także opłaty za telefon czy wynajem lokalu. Inflacja, wysokie koszty materiałów i energii, a także szukanie nowych rynków zbytu – to nadal największe wyzwania firm. W efekcie piętrzących się problemów co czwarta notuje spadki sprzedaży, a co druga zmuszona jest podnosić ceny swoich towarów. A to nie koniec problemów, bo zaległe zobowiązania biznesów względem banków i kontrahentów wynoszą już prawie 40 mld zł.

Branża beauty, jako jedna z niewielu, wciąż zdaje się nie odczuwać kryzysu gospodarczego. Galopującą inflację oraz rosnące ceny energii przedsiębiorcom z sektora rekompensuje fakt, że mimo rynkowych perturbacji Polacy nadal chętnie korzystają z ich usług i nie zamierzają ograniczać wydatków na ten cel. Mimo wysokiej inflacji wydajemy na ten cel więcej niż na kulturę, rozrywkę czy siłownię.

Co drugi rodzic, który nie otrzymuje alimentów na swoje dzieci, doświadcza dodatkowych trudności w ich ściąganiu z powodu inflacji. Rosnące koszty życia, są uciążliwe dla każdego, ale stają się również dodatkową wymówką dla osób, które powinny płacić alimenty. Bardzo możliwe więc, że w tym roku Mikołaja w wielu domach nie będzie. W szczególnie trudnej sytuacji są dzieci niesumiennych alimenciarzy, bo one w większości przypadków nie otrzymują ani alimentów, ani żadnego innego wsparcia.

Inflacja osiągnęła kolejny już w tym roku rekord, koszty życia stale rosną, a Polacy zaczynają z większą uwagą planować swoje wydatki, również te dotyczące większych zakupów. Nowy telewizor, telefon, obuwie czy ubranie, a może te, które mamy wystarczy naprawić? Decyduje dziś głównie cena, choć ta w przypadku renowacji czy naprawy potrafi być wyższa niż kupno nowego produktu. Tracą na tym niestety serwisy naprawcze, których zaległe zadłużenie rok do roku ulega zwiększeniu.

Gdy wszystko wokół drożeje, stacje kontroli pojazdów (SKP) od 18 lat niezmiennie trwają przy jednej opłacie za badanie techniczne pojazdu. Nie jest to wcale ich wybór i decyzja, a wymóg prawny, na który z coraz większym niepokojem patrzą przedsiębiorcy działający w tej branży. Bo ekonomicznie nie ma to żadnego uzasadnienia.