Program LIDER jest najdłużej prowadzoną inicjatywą w ofercie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju – w ciągu 18-letniej historii instytucji zorganizowane zostało jego 15 edycji.
W tym czasie 643 Laureatek i Laureatów programu uzyskało wsparcie na autorskie projekty badawcze w kwocie niemal 830 mln zł. Dzięki tym grantom mieli szansę nie tylko zrealizować własny projekt, ale także zdobyć doświadczenie w samodzielnym planowaniu, zarządzaniu oraz kierowaniu zespołami – podaje NCBR.
Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego:
To w programach takich jak LIDER UP młodzi naukowcy zdobywają pierwsze doświadczenia w realizacji projektów badawczych, uczą się zarządzania projektem i zespołem, a w nowej, odświeżonej edycji – także biznesowego podejścia do badań.
Te kompetencje są dzisiaj naszym najcenniejszym kapitałem, który chcemy wykorzystywać w innowacjach i wdrożeniach – obszarach, które są kluczowe dla Narodowego Centrum Badań i Rozwoju – i bardzo ważne także dla nas w ministerstwie. Na co dzień pracujemy nad tym, aby wyniki badań faktycznie trafiały do gospodarki.
W związku ze zmieniającymi się okolicznościami społeczno-gospodarczymi, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju zdecydowało się na przeprowadzenie kompleksowego badania ewaluacyjnego programu, w którym wzięli udział również sami Liderzy.
Analiza pokazała, że mimo szerokiego oddziaływania programu, słabszy jest jego wpływ w obszarze wzmacniania kompetencji naukowców związanych z realizacją projektów o „progospodarczym” profilu, których wyniki mogłyby zostać wdrożone w praktyce.
W bardziej ograniczonym zakresie niż byśmy sobie tego dziś życzyli naukowcom udało się nawiązać nowe relacje z otoczeniem gospodarczym. Niektórzy beneficjenci wdrożenie uważali wręcz za kwestię drugorzędną – a przecież wdrożenia są kluczem do budowy innowacyjnej gospodarki opartej na wiedzy, stąd zależy nam na silniejszym zorientowaniu na projekty mające wysoki potencjał do zastosowania w praktyce – tłumaczy Jerzy Małachowski, dyrektor NCBR.
Nowa formuła programu ma na celu podniesienie kompetencji młodych badaczy w zakresie samodzielnego prowadzenia projektów o potencjale wdrożeniowym, a także nawiązanie ściślejszej współpracy nauki z biznesem. NCBR chce wzmacniać kompetencje przyszłych Liderek i Liderów nauki oraz inspirować przedsiębiorców do inwestowania w badania i prace rozwojowe.
Laureaci programu dostaną więc kompleksowe wsparcie – obok finansowania projektów, uczestnicy otrzymają dostęp do szkoleń i mentoringu. Intencją NCBR jest to, aby po zakończeniu programu każdy uczestnik miał nie tylko wyniki badań, lecz także odpowiednią wiedzę biznesową, pozwalającą skutecznie skomercjalizować swoje rozwiązanie.
Program podzielono na trzy fazy:
Faza I – szkoleniowo-mentoringowa, obejmująca pakiet szkoleń dla młodych naukowców oraz mentoring z osobami posiadającymi doświadczenie w biznesie i w komercjalizacji badań naukowych. Szkolenia będą prowadzone w takich obszarach, jak przedsiębiorczość i kreatywność, zarządzanie projektem, komercjalizacja badań naukowych, budowanie zespołów badawczych i start-upowych, autoprezentacja i prezentacja wyników badań, marketing i business development.
Faza II – projektowa, do której będą mogli przystąpić uczestnicy I fazy programu LIDER UP, którzy zrealizowali program szkoleniowy. Obejmuje ona realizację projektu poprzez prowadzenie badań aplikacyjnych i prac rozwojowych we współpracy z organizacją badawczą. Projekty otrzymają dofinansowanie w kwocie do 2,5 mln zł.
Faza III – przedwdrożeniowa, zakłada dodatkowy etap, który pozwoli młodym naukowcom przybliżyć możliwość wdrożenia wyników projektu realizowanego w II fazie. Złożenie wniosku o dofinasowanie prac przedwdrożeniowych będzie możliwe po uzyskaniu pozytywnej oceny dotyczącej realizacji projektu w II fazie. Naukowcy będą mogli otrzymać dodatkowe wsparcie finansowe na prowadzenie prac przedwdrożeniowych we współpracy z organizacją badawczą.
Pierwszy konkurs w nowej formule został ogłoszony 23 stycznia 2026 r. Kwota przeznaczona na wsparcie młodych naukowców to łącznie 100 mln zł w trzech fazach. Maksymalna wysokość dofinansowania projektu realizowanego w II fazie programu wynosi 2,5 mln zł, natomiast w III fazie – 15 proc. kwoty otrzymanej w fazie II.
I faza naboru adresowana jest do:
· doktorantów,
· nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora,
· osób przygotowujących rozprawę doktorską w trybie eksternistycznym (limit 4 lata),
· osób posiadających stopień doktora, od uzyskania którego nie upłynęło 7 lat;
· osób posiadających stopień doktora habilitowanego, pod warunkiem, że od jego nie upłynęło 7 lat,
· osób nieposiadających tytułu profesora,
· osób, które nie uczestniczyły jako kierownik projektu w poprzednich edycjach Programu LIDER;
· osób posiadających dorobek naukowy;
· osób posiadających obywatelstwo albo kartę pobytu w Polsce;
· osób, które pozyskały do współpracy organizację badawczą.
Nabór formularzy rekrutacyjnych do I fazy programu LIDER UP rozpocznie się 17 lutego i potrwa do 17 marca 2026 r. (w ostatnim dniu naboru do godz. 16:00).
