Między drewnianą półką a ekranem. Jak, ile i co czytają dziś Polacy?

Niedawno obchodziliśmy Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich – święto ustanowione przez UNESCO w celu promocji czytelnictwa, edytorstwa i ochrony własności intelektualnej. To dobra okazja, by przyjrzeć się aktualnym danym statystycznym dotyczącym czytelnictwa w Polsce oraz roli bibliotek w dostępie do kultury.

 Kobiety czytają częściej niż mężczyźni. Fot. pixabay.com

Czytamy więcej, czy mniej?

Z najnowszych badań Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2024 r. co najmniej jedną książkę przeczytało lub odsłuchało 59,7 proc. Polaków – o 1,5 proc. więcej niż w 2019 r. i o 5,6 proc. więcej niż w 2014 r.

Kto czyta i co czyta?

Kobiety czytają częściej niż mężczyźni – odpowiednio 70,8 wobec 47,5 proc. Wyższy poziom czytelnictwa obserwowany jest również wśród osób z wyższym wykształceniem (83,5 proc.) oraz wśród młodych ludzi – w grupie wiekowej 15–24 lata książki czytało lub odsłuchiwało 78,3 proc. osób.

Najchętniej wybieraną kategorią pozostaje literatura piękna, która stanowiła prawie 40 proc. czytanych książek. Rosnącym zainteresowaniem cieszą się także książki popularnonaukowe (14,1 w 2024 r. wobec 11,2 proc. w 2019 r.) oraz publikacje fachowe i zawodowe (13,7 wobec 11,5 proc. w 2019 r.).

Ponad połowa czytelników (52 proc.) deklaruje, że sięga po książki przede wszystkim dla przyjemności, choć czytanie pełni także istotną funkcję edukacyjną i rozwojową.

Mimo postępującej cyfryzacji, książki drukowane nadal są popularne – w 2024 r. korzystało z nich 56,7 proc. czytelników (55 proc. w 2019 r.; 51,4 w 2014 r.). Jednocześnie 17,1 proc. osób sięgało po e-booki i audiobooki przy czym wśród młodszych grup wiekowych udział ten był wyższy.

Trend ten wskazuje na stopniowe przenikanie się tradycyjnych i cyfrowych form czytania.
W Polsce działa ponad 2 tys. księgarń. Fot. pixabay.com

Skąd bierzemy książki?

Najczęściej Polacy korzystają z własnych księgozbiorów (ponad 26 proc.), ale również kupują książki w księgarniach i innych punktach handlowych (21,4 proc.), wypożyczają je z bibliotek (20,8 proc.) oraz pożyczają od znajomych (17 proc.).

Rola bibliotek

Istotną rolę w systemie czytelnictwa nadal odgrywają biblioteki. W 2024 r. korzystało z nich 25,9 proc. Polaków, a wśród młodzieży w wieku 15–24 lata – 70,5 proc. Liczba wypożyczeń w bibliotekach w 2024 r. wyniosła 98,8 mln.

To pokazuje, że biblioteki pozostają ważnym miejscem kontaktu z kulturą, szczególnie dla uczniów i studentów.

Rynek książki w ruchu

Po nieznacznym spadku w 2022 r. (32 408) liczba tytułów ponownie wzrosła do 33 893 w 2023 r., by w 2024 r. spaść do 30 662 tytułów. Może to wskazywać na zmniejszenie liczby wydawnictw w formie papierowej spowodowane przechodzeniem rynku wydawniczego na e-booki i audiobooki.

Czytelnictwo w Polsce pozostaje jednak ważnym elementem życia społecznego i kulturalnego. Książki – zarówno w formie tradycyjnej, jak i cyfrowej – pełnią funkcję nie tylko rozrywkową, ale także edukacyjną i rozwojową, a biblioteki nadal stanowią istotny punkt dostępu do kultury.
Wybrane dla Ciebie