CBRE (strona 2 z 3)

Pandemiczne zawirowania, w tym polityka „zero covid” w Chinach, wpływ zmian klimatu, spadek stawek frachtu morskiego z Chin oraz poprawa dostępności komponentów do produkcji – tak można podsumować 2022 r. pod kątem łańcuchów dostaw. W 2023 r. należy spodziewać się bardziej zintegrowanego podejścia firm w zakresie projektowania strategii łańcucha dostaw. Średnioterminowe i długoterminowe plany przedsiębiorstw powinny coraz częściej uwzględniać możliwe zakłócenia. Na znaczeniu nadal będzie zyskiwać nearshoring i regionalizacja łańcuchów dostaw, czyli tworzenie dodatkowych zakładów produkcyjnych i centrów logistycznych bliżej odbiorców.

Początek roku pod znakiem COVID-19, ale już kolejne miesiące z wynikami wyższymi niż w 2019 roku i to pomimo wojny oraz inflacji – tak można podsumować 2022 rok w sektorze handlowym. Klienci masowo ruszyli na zakupy, stąd odwiedzalność i obroty zaskoczyły na plus. Na rynku w minionym roku dominowały parki handlowe, trwała ekspansja sieci takich jak Action, Pepco czy Dealz, w dużych miastach powstawały obiekty typu mixed use, a e-commerce nieco zwolnił, co pokazuje przywiązanie konsumentów do tradycyjnych zakupów. Ten obraz pozytywnie nastraja na 2023 rok, choć niepewność nie pozwala prognozować.

W Polsce po trzecim kwartale 2022 r. znajduje się ponad 27 mln mkw. powierzchni przemysłowo-logistycznych czyli o 19 proc. więcej w porównaniu rok do roku. Już siedem regionów ma aktualnie ponad 1 mln mkw. tego typu przestrzeni. Logistyka nie zwalnia i ma apetyt na więcej.

Deweloperzy walczą o klientów, ale cen jeszcze zbytnio nie obniżają. Na upusty można liczyć obecnie w Trójmieście, ale nie w Krakowie czy Łodzi. Tymczasem Polacy zadają sobie dziś coraz częściej pytanie, czy aktualna sytuacja na rynku nieruchomości pozwoli im kupić mieszkanie taniej.

Sklepy online robią wszystko, żeby zwiększyć komfort klientów, czego przykładem był ostatni Black Friday. Dlatego oferują coraz więcej możliwości zwrotu produktów w formule omnichannel, czyli łączenia handlu stacjonarnego z internetowym. Ulubioną opcją klientów jest automat paczkowy, który wybiera 63 proc. osób – wynika z badania CBRE. Drugie miejsce zajmuje kurier z odbiorem we wskazanym miejscu, czego zwolennikiem jest jedna piąta Polaków.

W logistyce nastroje są średnie, co jest pochodną trudnego otoczenia społeczno-gospodarczego. Najemcy tego sektora w zdecydowanej większości (72 proc.) oceniają swoją sytuację jako trudniejszą niż rok wcześniej, głównie ze względu na inflację i rosnące koszty – wynika z raportu CBRE i Panattoni Europe „Confidence Index 2022”. Jednocześnie 64 proc. przedstawicieli sektora spodziewa się inwestycji w logistykę w swoich firmach w ciągu najbliższego roku.

Rosnące stopy procentowe i ograniczenia na rynku kredytowym wpływają na spadek zakupów mieszkań w stolicy. W III kwartale br. sprzedano 2102 mieszkań z rynku pierwotnego, czyli o jedną czwartą mniej niż w poprzednich trzech miesiącach 2022 roku – wynika z danych redNet Property Group i CBRE. Mimo to cena ofertowa utrzymuje się powyżej 13 600 zł/mkw.

Łódzkie nieruchomości wyróżniają region we wszystkich obszarach rynku. Zainteresowanych mieszkaniami przyciąga spory wybór i ceny znacznie niższe niż w niedalekiej stolicy. Na koniec I połowy br. w ofercie pozostawało 5,7 tys. mieszkań, których ceny wynosiły 9,2 tys. zł za mkw. W mieście jest 19 dużych obiektów handlowych, w tym Manufaktura, jeden z największych i najbardziej znanych w Polsce. Przestrzeń biurowa zajmuje 650 tys. mkw., a Łódź i Stryków to jedno z największych w kraju zagłębi magazynowych o powierzchni niemal 3,8 mln mkw.

Co siódmy student w Krakowie, ale już co czternasty w Warszawie może liczyć na miejsce w akademiku. Z analizy CBRE ośmiu głównych ośrodków akademickich wynika, że w pierwszej połowie 2022 roku studenci mieli w sumie do dyspozycji 81,8 tys. miejsc. Za akademik publiczny student musi zapłacić średnio 473 zł, a za akademik prywatny 1370 zł. Tych drugich przybywa, ale bardzo powoli.

Całkowita powierzchnia handlowa w Polsce wynosi obecnie 13,15 mln mkw. Od stycznia do września 2022 r. rynek powiększył się o 184,1 tys. mkw. nowej przestrzeni handlowej, z czego 94 procent to parki handlowe. W budowie pozostaje zaś jeszcze 355 tys. mkw. powierzchni, głównie w małych miastach. Wciąż popularne są obiekty typu „convenience”, ale równolegle na rynku rozwija się segment projektów wielofunkcyjnych, w których handel pełni rolę uzupełniającą.

Aktywność najemców biur jest wciąż wysoka. Z danych CBRE wynika, że w pierwszej połowie br. podpisano umowy na 828 tys. mkw. powierzchni. To zdecydowanie więcej niż w tym samym okresie minionego roku i poziom bliski rekordowemu. Wysoka aktywność najemców to efekt m.in. powrotu pracowników do biur. Szacunki mówią, że w biurowcach klasy A i B w największych polskich miastach pracuje niemal 1 mln osób.

Nowa powierzchnia biurowa w Warszawie szybko znajduje najemców. Od początku roku popyt przekroczył 608 tys. mkw., a w budowie pozostaje 154 tys. mkw. Tym samym aktywność najemców w pierwszych trzech kwartałach br. jest o nawet 50 proc. wyższa niż w dwóch poprzednich latach. Mimo, że tylko w III kwartale br. na rynek dostarczono niemal 100 tys. mkw. nowej przestrzeni do pracy, poziom pustostanów wynosi 12 proc., a w centrum miasta jest jeszcze niższy.

Popularność e-commerce rośnie już od dłuższego czasu, ale to głównie pandemia i wojna zwiększyły ich częstotliwość. Obecnie 75 procent osób zamawia produkty online co najmniej raz w miesiącu, w tym 27 procent kupuje tak co najmniej raz w tygodniu – wynika z najnowszego badania CBRE. Najczęściej zamawiamy ubrania, sprzęt RTV i AGD oraz kosmetyki i perfumy.

Granica między zakupami przez internet i stacjonarnymi coraz bardziej się zaciera. Wyraźnym trendem w handlu detalicznym jest tzw. omnichannel, czyli łączenie różnych kanałów sprzedaży, dopasowanie do indywidualnych potrzeb konsumenta. Do tego niezbędny jest rozwój e-commerce, który w ostatnim czasie bardzo przyspieszył. W ciągu minionych 5 lat udział sprzedaży online w Europie Środkowo-Wschodniej urósł do 15 procent, a za cztery lata wyniesie 20 procent – wynika z prognoz CBRE. A możliwe, że znacznie więcej.

Sprzedaż mieszkań w Warszawie jest aktualnie na poziomie notowanym w najgorszym momencie pandemii, czyli drugim kwartale 2020 roku. Dwa lata temu sprzedano 2311 lokali, w tym samym okresie tego roku tylko 511 więcej – wynika z danych CBRE oraz REDNET Property Group. Deweloperzy zaczynają odbudowywać ofertę, głównie pod inwestorów instytucjonalnych, a ta wraca do poziomów sprzed COVID-19. Ceny ofertowe idą więc nieco w górę, za to lokale wprowadzane do sprzedaży są trochę tańsze.

Zdaniem ekspertów zmiany klimatyczne w coraz większym stopniu wpływają na globalne łańcuchy dostaw, produkcję, handel i logistykę. Mogliśmy się o tym przekonać także w ostatnich tygodniach – ograniczono działalność przemysłu w niektórych chińskich prowincjach ze względu na wysokie temperatury, a susze w Europie ograniczyły m. in. transport rzeczny. W przeciwdziałaniu zmianom klimatu ważna jest rola firm, które planując swoją działalność i łańcuchy dostaw, powinny uwzględniać ryzyka klimatyczne i proaktywnie podejmować działania z zakresu ESG.

Dobrej jakości, nowoczesne i ekologiczne biurowce w największych polskich miastach regionalnych przyciągają rodzime i zagraniczne firmy. W I półroczu br. popyt osiągnął 343 tys. mkw. powierzchni, co jest jednym z najwyższych poziomów w historii – wynika z raportu CBRE. W porównaniu do analogicznego okresu zeszłego roku zainteresowanie wzrosło o 30 procent. Największy popyt odnotowano w Krakowie i Wrocławiu. Niemal połowę wszystkich stanowiły umowy na nową przestrzeń biurową (47 procent). W pierwszych sześciu miesiącach br. do użytku oddano prawie 312 tys. mkw. przestrzeni biurowej w miastach regionalnych w Polsce. W sumie wynosi ona już obecnie ponad 6,3 mln mkw.

Całkowita powierzchnia handlowa w Polsce wynosi obecnie 13,1 mln mkw. W pierwszej połowie 2022 r. rynek powiększył się o 121,1 tys. mkw., z czego 91 procent to parki handlowe różnego typu. W budowie pozostaje 360 tys. mkw. powierzchni handlowej, która zasili głównie małe miasta – wynika z najnowszego raportu CBRE.

Pierwsze półrocze na rynku biurowym w Warszawie minęło pod znakiem wysokiej aktywności najemców. Popyt sięgnął ponad 485 tys. mkw., czyli niemal dwa razy tyle co w tym samym okresie w 2021 roku i jest jednym z najwyższych w historii – wynika z najnowszych danych CBRE. Inwestycje nie nadążają za popytem, tym bardziej, że w budowie pozostaje obecnie ponad 260 tys. mkw. powierzchni. To najmniej od 10 lat. Zdaniem ekspertów, taka sytuacja może doprowadzić do wzrostu czynszów i luki podażowej w latach 2023-2024.

W 2020 r. budynki na świecie zajmowały powierzchnię 246 mln mkw. Pięć lat wcześniej było to o 9,8 procent mniej – wynika z raportu UNFCCC 2021. W tym samym czasie emisja dwutlenku węgla przez budynki spadła o 17,2 procent, a energochłonność o 5,7 procent. Rosnąca powierzchnia nieruchomości nie idzie w parze z wyższym negatywnym wpływem na środowisko. Eksperci wskazują, że jest to pochodna większej świadomości z zakresu klimatu. Budynki, które spełniają normy środowiskowe, cieszą się rosnącym zainteresowaniem, bo są zgodne ze strategiami firm z zakresu ESG. Ekologia jednak kosztuje – czynsze w certyfikowanych budynkach są wyższe, za to rachunki niższe.

Branża hotelowa miała podnieść się z pandemii dopiero w 2024 roku. Boom przyszedł jednak wcześniej. W marcu i kwietniu br. na skutek wojny w Ukrainie hotele przeżywały oblężenie, bo część uchodźców właśnie w tego typu obiektach szukało krótkoterminowo schronienia. Teraz Ukrainki ratują sytuację kadrową w hotelach, bo choć jest drogo, turystów nie brakuje. Największą popularnością cieszą się hotele resortowe, których obłożenie wynosi nawet ok. 70-80 procent. Topowe lokalizacje to m.in. Zakopane, Białka Tatrzańska, Kołobrzeg czy Międzyzdroje. Turyści przyjeżdżają jednak na krócej niż w 2020-2021.

W nieruchomości komercyjne w Polsce w pierwszym półroczu 2022 roku zainwestowano 2,88 mld euro, czyli o 44 procent więcej niż w analogicznym okresie rok wcześniej – wynika z raportu CBRE. Największą transakcją była sprzedaż The Warsaw Hub firmie Google za prawie 586 mln euro. To największa transakcja zakupu pojedynczego budynku w historii naszego kraju. W całej Europie w pierwszym półroczu zainwestowano 152 mld euro, czyli o 10 procent więcej niż rok wcześniej. Pobito tym samym dotychczasowy rekord z 2018 roku kiedy inwestycje wyniosły 151 mld euro.

Zapotrzebowanie na powierzchnie magazynowe będzie rosło. Już 3 na 4 najemców planuje rozwinąć swoje łańcuchy dostaw i zajmować więcej tego typu przestrzeni. Na celowniku będą nie tylko topowe lokalizacje. 54 procent firm wyjdzie poza główne ośrodki i poszuka magazynów gdzie indziej – wynika z raportu CBRE „European Logistics Occupier Survey 2022”.

Rosyjska agresja na Ukrainę oraz ponad dwumiesięczny lockdown w chińskim Szanghaju boleśnie uświadomiły firmom produkcyjnym i handlowym, w jakim stopniu zdarzenia geopolityczne wpływają na funkcjonowanie globalnych łańcuchów dostaw. Eksperci wskazują, że jednym ze sposobów na ograniczanie skutków tych zjawisk może być „friendshoring”, czyli tworzenie powiązanych ze sobą sieci dostawców w ramach współpracujących ze sobą polityczne i militarnie państw. Na tym trendzie może zyskać Polska i inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej, które są wiarygodnymi partnerami w ramach Unii Europejskiej i NATO.

Zdecydowana większość firm (72 procent) zmierza w kierunku hybrydowego miejsca pracy. Ten proces potrwa jeszcze wiele miesięcy, ale prace już trwają. Nieco ponad połowa firm (56 procent) jest aktualnie w trakcie opracowywania formalnej polityki powrotu do biur, gdzie home office nie dominuje. Reszta na razie polega na decyzjach menadżerów lub obserwuje zachowania pracowników, zanim ostatecznie spisze odgórną politykę – wynika z raportu CBRE „EMEA Office Occupier Sentiment Survey”.