Są przed trzydziestką, a mają już na koncie sukcesy na światową skalę. W Zamku Królewskim w Warszawie najzdolniejsi młodzi naukowcy w Polsce odebrali prestiżowe stypendia START, przyznawane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej młodym badaczkom i badaczom, którzy mają wybitne osiągnięcia naukowe. W tym roku stypendia zostały wręczone po raz 33.
Program START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej jest najstarszym w Polsce programem stypendialnym dla najlepszych młodych naukowców reprezentujących wszystkie dziedziny nauki. Jego celem jest wspieranie wybitnych uczonych i zachęcanie ich do dalszego rozwoju naukowego. Laureaci i laureatki programu START w edycji 2025 otrzymają roczne stypendium w wysokości 30 tys. zł. Łączna kwota przeznaczona przez FNP na stypendia w 33. konkursie w programie START to ponad 3 mln zł.
Poszukiwanie nowych ścieżek
W przemówieniu otwierającym wydarzenie, na znaczenie przełomowości i potrzebę poszukiwania nowych ścieżek w nauce zwrócił uwagę prof. Maciej Żylicz, prezes Zarządu Fundacji na rzecz Nauki Polskiej:
Prawdziwy przełom w nauce oznacza zmianę paradygmatu w danej dziedzinie – nie może być ograniczony do lokalnej skali, musi mieć wymiar globalny. W nauce bardzo ważna jest ciekawość. To ona popycha nas do zadawania trudnych pytań i podejmowania ryzyka intelektualnego – a to właśnie pierwszy krok na drodze do stania się dobrym naukowcem.
Do tegorocznego konkursu zgłoszono 725 wniosków. Laureaci i laureatki programu START zostali wybrani w drodze wieloetapowego konkursu, w którym oceniano jakość ich dotychczasowego dorobku naukowego. 32 proc. wszystkich nagrodzonych posiada stopień doktora (w Polsce przeciętny wiek uzyskiwania doktoratu wynosi około 35 lat).
UW i UJ na czele
Wśród nagrodzonych w tym roku, najwięcej badaczy i badaczek reprezentuje nauki biologiczne, medyczne i nauki o Ziemi – 30 stypendiów.
Na czele rankingu instytucji, z których pochodzi największa liczba laureatów i laureatek uplasował się ponownie Uniwersytet Warszawski (15 stypendystów), na drugim miejscu znalazł się Uniwersytet Jagielloński (14 stypendystów), a na trzecim instytuty Polskiej Akademii Nauk, z których pochodzi łącznie 13 stypendystów.
Za osiągnięcia badawcze
Od 2009 r. Fundacja przyznaje również w programie START wyróżnienia kandydatom i kandydatkom, których osiągnięcia badawcze zostały ocenione przez recenzentów konkursu jako wybitne. Stypendia tych osób zostaną podwyższone do kwoty 38 tys. zł. W tym roku wyróżnienia otrzymali:
· Lek. Jędrzej Chrzanowski (Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Wydział Lekarski) – nauki przyrodnicze i medyczne
· Mgr Jakub Zakrzewski (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Wydział Chemii) – nauki chemiczne i o materiałach:
· Mgr Sebastian Borówka (Uniwersytet Warszawski, Centrum Nowych Technologii) – nauki techniczne i ścisłe
· Mgr Michalina Kowala (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Prawa i Administracji) – nauki humanistyczne i społeczne
Stypendia i wyróżnienia
W ramach programu START przyznawane jest również Stypendium im. Barbary Skargi. Może je otrzymać osoba, której badania wyróżniają się odważnym przekraczaniem granic pomiędzy różnymi dziedzinami nauki, otwierają nowe perspektywy badawcze i tworzą nowe wartości w nauce. Tegoroczną laureatką została mgr Alexandra Staniewska (Wydział Antropologii i Kulturoznawstwa, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu).
Od roku 2015 r. Fundacja na rzecz Nauki Polskiej w programie START przyznaje wyróżnienie im. prof. Adama Sobiczewskiego. Może je otrzymać laureat prowadzący badania naukowe w dziedzinie matematyki, fizyki teoretycznej bądź astronomii. Ponadto głównym kryterium wyróżnienia jest wyjątkowo wysoka jakość dorobku naukowego kandydata. W tym roku otrzymał je mgr Stanisław Kurdziałek (Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski).
Fot. FNP
W bieżącym konkursie po raz czwarty przyznane zostało stypendium z wyróżnieniem im. prof. Wacława Szybalskiego, które otrzymać może wybitny młody naukowiec prowadzący badania w dziedzinach nauki uprawianych przez Fundatora, czyli biotechnologii, genetyce lub biologii molekularnej. Stypendium otrzymała mgr Paulina Kamińska (Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski).
***
Stypendia w konkursie 2025 zostaną sfinansowane zarówno z budżetu Fundacji, a także przez prywatnych i instytucjonalnych darczyńców (Fundacja TVN i Fundacja PKO Banku Polskiego) i z wpłat 1,5% podatku dochodowego.
Nabór wniosków do kolejnego konkursu rozpocznie się jesienią br.
***
KONKURS START 2025 w liczbach
· 3 056 000 zł – łączna kwota przeznaczona przez FNP na stypendia w 33. konkursie w programie START;
· 725 wniosków do konkursu;
· 100 laureatów (13,8% spośród ubiegających się o stypendium);
· 67 mężczyzn i 33 kobiety wśród laureatów;
· 32% laureatów (32 osoby) ma stopień doktora (w momencie składania wniosku); w tym 13 kobiet i 19 mężczyzn;
· Dziedziny najczęściej reprezentowane przez laureatów: nauki biologiczne, medyczne i nauki o Ziemi (30 stypendiów); nauki chemiczne i nauki o materiałach (23 stypendiów);