Polak w świecie finansów. Poziom wiedzy „bardzo i raczej mały”

Choć trudno funkcjonować dziś w oderwaniu od świata cyfrowego, a jako społeczeństwo coraz chętniej sięgamy po rozwiązania digitalowe, to okazuje się, że cyberbezpieczeństwo jest kluczowym obszarem, w którym odczuwamy braki w posiadanej wiedzy – tak uważa 47 proc. Polaków. Luki w edukacji szkolnej powodują, że jako główne źródło swojej wiedzy ekonomicznej, blisko 60 proc. badanych wskazało blogi i portale internetowe (59 proc.), a w dalszej kolejności media (36 proc.) i banki (34 proc.). W tej dziedzinie mamy do wzięcia jeszcze sporo lekcji.

Redakcja

18 października 2024, 16:33

Tylko 1 na 4 Polaków pozytywnie ocenia poziom swojej wiedzy finansowej. Takie są wyniki VII edycji corocznego badania realizowanego na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości i Fundacji GPW – „Poziom wiedzy finansowej Polaków 2024”.

Poziom „raczej mały”

Badani w większości deklarują, że ich poziom wiedzy z zakresu finansów i ekonomii jest bardzo i raczej mały (37 proc.) lub co najwyżej przeciętny (34 proc.). Wykazujemy się jednak dobrą znajomością produktów bankowych – 68 proc. badanych prawidłowo wskazało, że kredytu konsolidacyjnego nie można otrzymać mając negatywną historię kredytową.

Również w przypadku lokat większość respondentów jest zgodna, że najbardziej korzystna jest miesięczna kapitalizacja odsetek (54 proc.).

W których obszarach poza cyberbezpieczeństwem odczuwamy największe braki w wiedzy? Dotyczy to przede wszystkim inwestowania (32 proc.) oraz systemu podatkowego (25 proc.). Badanie pokazuje, że za brakami w wiedzy idzie świadomość o potrzebie jej poszerzenia. 38 proc. badanych jest zgodna, że chciałaby pogłębić swoją wiedzę z zakresu cyberbezpieczeństwa, a 22 proc. w zakresie systemu podatkowego.

Co ciekawe, pomimo tego, że inwestowanie zajmuje drugie miejsce, jeśli chodzi o braki w wiedzy, to tylko 20 proc. ankietowanych deklaruje chęć jej pogłębienia w tym zakresie, co może wynikać z przeświadczenia, że wiedza nt. inwestowania jest trudna i wymaga znajomości innych zagadnień ekonomicznych.

Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich:

W edukacji ekonomicznej cyberbezpieczeństwo jest jednym z tych obszarów, na które powinniśmy położyć szczególny nacisk. Tym bardziej, że Polacy chcą pogłębiać wiedzę w tym zakresie.

Mimo wysiłków w zakresie ostrzegania i edukowania na temat zagrożeń związanych z oszustwami cyberprzestępców, prowadzonych także w ramach Związku Banków Polskich, w którym funkcjonuje komórka do spraw zwalczania cyberprzestępczości, czyli Bankowe Centrum Cyberbezpieczeństwa mamy wiele przykładów klientów, którzy dają się zmanipulować i oszukać często w sposób bardzo naiwny.

Co ciekawe, analiza danych z poprzednich kilku edycji badania pokazuje, że rok rocznie odsetek osób, które wskazują na potrzebę pogłębienia wiedzy w poszczególnych obszarach maleje. W przypadku cyberbezpieczeństwa jest to różnica na poziomie 6 p.p. względem 2023 roku i 16 p.p. w porównaniu do roku 2020. Podobnie w przypadku inwestowania odsetek deklaracji o niedoborach w wiedzy zmalał o 13 p.p. w porównaniu do 2023 roku.

Giełda – tylko dla wybranych

Badanie zrealizowane przez Warszawski Instytut Bankowości i Fundację GPW pokazało, że tylko 12 proc. badanych ocenia swoją wiedzę o giełdzie jako bardzo i raczej dużą. Dla zdecydowanej większości zrozumienie zasad funkcjonowania Giełdy Papierów Wartościowych wciąż stanowi wyzwanie – 55 proc. respondentów ocenia swoją wiedzę w tym zakresie jako bardzo i raczej małą.

Jeśli zestawimy te dane z brakiem znajomości instrumentów GPW, to dochodzimy do sytuacji, w której w społeczeństwie pojawia się lęk przed inwestowaniem. 70 proc. badanych nie wie czym są akcje, a jedynie o nich słyszało. Podobnie jest w przypadku obligacji (62 proc.).

3/4 ankietowanych nigdy nie słyszało o opcjach, a blisko 4/5 o kontraktach terminowych czy ETF. Blisko 90 proc. obce są certyfikaty inwestycyjne. Tymczasem poprawa poziomu wiedzy ekonomicznej Polaków przyczyniłaby się do większej pewności siebie, zrozumienia mechanizmów, a co za tym idzie – zmiany postaw. Obecnie 45 proc. Polaków nie inwestuje na giełdzie, ponieważ nie posiada wystarczającej wiedzy.

Wojciech Nagel, Przewodniczący Rady Nadzorczej Fundacji GPW:

Przytoczone powyżej dane wskazują, że umożliwienie poznania zasad funkcjonowania Giełdy Papierów Wartościowych jest nadal zagadnieniem niezwykle istotnym.

Mając tego świadomość, Fundacja GPW podejmuje działania na rzecz edukacji finansowej społeczeństwa. Ukształtowanie nawyku świadomego, długoterminowego oszczędzania i inwestowania na rynkach GPW to proces złożony i długotrwały.

Waldemar Zbytek, Prezes Warszawskiego Instytutu Bankowości:

W świetle powyższych danych jeszcze bardziej istotna staje się potrzeba kształtowania właściwych postaw ekonomicznych, a wyniki badania pokazują, że działania na rzecz edukacji finansowej i inicjatywy takie jak program „Bankowcy dla edukacji” czy Rok Edukacji Ekonomicznej są skuteczne, ale nadal potrzebne.

Dlatego z nadzieją odnotowaliśmy pojawienie się w szkołach ponadpodstawowych przedmiotu „biznes i zarządzanie”, którego wprowadzenie aktywnie wspieraliśmy. Wierzę, że to dobry krok w kierunku poprawy wiedzy ekonomicznej przyszłych pokoleń i budowania bardziej świadomego finansowo i gospodarczo społeczeństwa. Bowiem, jak mówił Władysław Grabski – „Edukacja ekonomiczna stanowi fundament dobrobytu narodowego i osobistego”.

***

Badanie zostało zrealizowane przez Centrum Badań Marketingowych INDICATOR na ogólnopolskiej reprezentatywnej próbie badawczej metodą CATI (wspomaganych komputerowo wywiadów telefonicznych).

Redakcja